آزمایشگاه میکروسکوپ الکترونی روبشی
میکروسکوپ الکترونی روبشی یا Scanning Electron Microscope که به اختصار SEMخوانده می‌شود یکی از ابزارهای مورد استفاده در توسعه علوم و فنون مختلف و فناوری‌هایی نوین مانندنانو می‌باشد.این نوع میکروسکوپ به کمک الکترون و اشعه ایکس تولید شده در نتیجه برخورد بیم الکترونی به نمونه،امکان تصویر برداری از ریخت‌شناسی و توپوگرافی در مقیاس میکرو و نانو و آنالیز عنصری را فراهم می‌کند، SEM پژوهشگران را قادر خواهد ساخت تا بتوانند این پدیده‌ها را به سادگی و با دقت بسیار مناسب مطالعه کنند.
بنابراین با توجه به رسالت سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور در زمینه‌ی تهیه نقشه‌های زمین‌شناسی، اکتشاف مواد معدنی و تهیه پایگاه داده‌های علوم زمینبه عنوان یک نهاد حاکمیتی، وجود مجموعه‌های آزمایشگاهی در این نهاد لازم و ضروری است که این آزمایشگاه‌ها جهت پیشبرد اهداف مجموعه در ارتباط یکدیگر هستند. وجود چنین ارتباطی جهت انجام آنالیزهای لازم در راستای پیشبرد اهداف و انجام پروژه‌های مرتبط با علوم زمینو نیز توسعه فناوری نانو در این علوم،آزمایشگاه میکروسکوپ الکترونی روبشی مرکز پژوهش‌های کاربردی سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور در سال 1390تاسیس و عملیاتی گردید. 

  کاربردها:
با توجه به توانایی‌های  میکروسکوپ الکترونی روبشی کاربردهای آن علوم و صنایع مختلف بسیار گسترده‌ است. از سویی دیگر، غیر مخرب بودن آنالیز توسط این نوع میکروسکوپ و بزرگنمایی‌های بسیار بالا و امکان آنالیز عنصری آن باعث شده است این میکروسکوپ در صنایع مختلف با اهداف متنوعی مورد استفاده قرار گیرد. در ادامه به برخی از علوم، فنون و صنایع مختلفی که نیازمند چنین سیستمی می‌باشند اشاره شده است:
علوم زمین: در علوم زمین نیاز است که در زمان تحلیل نتایج آنالیز‌ها برای پی بردن به سازوکار تشکیل توده معدنی جهت ردیابی و اکتشاف توده‌های مشابه مشخص گردد که ماده معدنی در پیوند یا ترکیب چه نوع باطله‌ای قرار دارد که این مهم تابع سازوکار تشکیل ماده معدنی است. بنابراین جزء با تصویرگیری و آنالیز همزمان با SEMنمی‌توان‌ محل قرارگیری ماده معدنی را در داخل باطله‌ها مشخص کرد. در آزمون‌های مخرب با توجه به تخربت کامل نمونه امکان چنین تفکیکی وجود ندارد. علاوه بر این SEM ابزار ورود تکنولوژی نانو به داخل علوم زمین است تا بتوان این رشته از علم را همانند دیگر علوم با تکنولوژی نانو در آمیخت و به روز کرد.
از دیگر کاربردها می توان به صنعت فناوری نانواشاره کرد که جهت برآورد اندازه ذرات یا میکرو آنالیز مواد تولید شده در این مقیاس به کار می‌رود. همچنین در صنایع فلزی و متالوژی جهت آنالیز و بررسی‌های ریخت شناسی و توپوگرافی در علوم پزشکی، باستانشناسی، شیمی و  پلیمر، صنایع نفت، خودرو، صنایع هوایی، صنایع غذایی و کشاورزی و ... .
تجهیزات و فناوری

درکشور آزمایشگاه‌های میکروسکوپ الکترونی روبشی زیادی وجود دارد که مشغول ارائه خدمات هستند اما قدیمی بودن اکثر این سیستم‌ها وفرسودگی آن‌ها، دقت پایین آنالیز و زمان طولی انجام آنالیزهااستفاده از این سیستم‌ها رانامناسب کرده است. اما میکروسکوپ الکترونی مرکز پژوهش‌های کاربردی از نوع
FESEM و دارای دقت نانومتری و صحت بسیار بالا در آنالیز عنصری بودهکه امکان آنالیز با روش‌های مختلف توسط آن و به روز بودن سیستم، این آزمایشگاه را در کشور برجسته و ممتاز کرده است.
میکروسکوپ الکترونی گسیلی میدانی آزمایشگاه، مجهز به آشکار سازهای الکترون ثانویه‌ی درون لنزی و برون لنزی، آشکارساز الکترون برگشتی و سیستم آنالیز عنصری بر اساس انرژی و طول موج می‌باشد. علاوه بر این آشکارساز EBSD امکان تصویربرداری از موقعیت فازها و صفحات کریستالوگرافی را فراهم کرده است.

دستاوردها:
تاسیس این آزمایشگاه دستاوردهای بسیار مهمی را فراهم کرده است که از جمله آن‌ها می‌توان به فراهم شدن امکان آنالیز نمونه‌های معدنی در مقیاس میکرون  و به صورت نقطه‌ای، خطی و ... است که کشوررااز ارسال این نمونه‌ها به خارج به منظور آنالیز بی‌نیاز کرده است.امکان انجام آنالیز نقطه‌ای طلا در نمونه‌های معدنی جهت مشخص شدن سازوکار تشکیل توده‌های معدنی با توجه به توزیع طلا  و درگیر بودن آن با باطله‌های معدنی دستاورد بسیار مهم دیگر این آزمایشگاه است.
امکان آنالیز EBSD برای اولین بار در ایران و جلوگیری از خروج نمونه‌ها و خروج ارز از کشور و ارتباط با مراکز علمی و دانشگاهی معتبر کشور و همکاری در پروژه‌های درون سازمانی، ملی و بین المللی از جمله موفقیت‌های کسب شده در این زمینه است.
آموزش نحوه کارکردن با دستگاه و برگزاری دوره‌های آموزشی تخصصی استفاده از آن با رویکرد اکتشافات معدنی و مطالعات زمین شناسی و ... .

بهره‌وری

آزمایشگاه با توجه به تجهیزات موجود توانایی انجام پروژه‌ها و ارایه سرویس به نهاد‌های دولتی و خصوصی در حداقل زمان ممکن با دقت و صحت بسیار بالا (دقیق‌ترین و صحیح‌ترین نتایج میکرو آنالیز در حال حاضر در کشور) را دارا می‌باشد .قبل از تاسیس آزمایشگاه میکروسکوپ الکترونی روبشی مرکز پژوهش‌های کاربردی، تمامی نمونه‌های معدنی و غیر معدنی سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور به خارج از کشور و یا مراکز داخلی با کیفیت و دقت پایین با صرف زمان‌های طولانی و هزینه‌های ارزی و ریالی ارسال می‌گردید، که عدم اطمینان از صحت نتایج بدست آمده و نیز عدم گزارش عنصرهای جانبی حاصل از آنالیز نمونه‌ها توسط این مراکز، باعث بروز مشکلات فراوان در تحلیلی نتایج و جمع بندی آن‌ها می‌گردید.

اما امروزه با توجه به تاسیس چنین آزمایشگاهی در مرکز پژوهش‌های کاربردی، تمامی نمونه‌ها در داخل با کیفیت و دقت بالا در زمان مناسب، به طور صحیح و با امکان تکرارپذیری انجام می‌گیرد. علاوه بر آنالیز عنصری، تصویرگیری از این نمونه‌ها نیز با توجه به اهداف خاص در رزولوشن بالا با قدرت تفکیک زیر سه نانومتر انجام می‌گیرد.

از سویی دیگر علاوهبر توان آنالیز نمونه‌هایداخلی، آزمایشگاه مبادرت پذیرش و انجام آنالیز نمونه‌ از برخی کشورهای منطقه نموده است که بهره‌وری مجموعه را در مقایسه با قبل از تاسیس این آزمایشگاه بالا برده و همکاری سازمان در زمینه‌های علمی با دانشگاه‌های منطقه باعث شده که نمونه‌های آنها برای آنالیز SEM به کشور وارد شود که این مسئله باعث ارز آوری برای کشور شده است.