• نمایش صفحه شماره 3

  • زمینه‌های همکاری 

    همکاری  و همفکری در قالب گروه D8 شامل تمامی زمینه‌ها از جمله هماهنگی و مشورتهای سیاسی در عرصه های بین ‌الملللی می‌باشد در اولین اجلاس سران، گروه‌های کاری زیر مشخص و مسئولیت هر یک از آنها به یکی از اعضا سپرده شد:
    اندونزی: «فقر زدایی و توسعه منابع انسانی»
    ایران: « اطلاعات و ارتباطات، علوم و فن آوری »
    بنگلادش: «توسعه روستایی»
    پاکستان: «کشاورزی»
    ترکیه: «صنعت، بهداشت و محیط زیست»
    مالزی: «مالیه و بانکداری خصوصی سازی»
    مصر: «تجارت»
    نیجریه: «انرژی »

    زمینه‌های همکاری در گروه کاری تجارت که به مصر سپرده شده است عبارتند از ایجاد شرکت بازاریابی و بازرگانی بین‌المللی D8، ایجاد پایگاه اطلاعات تجاری، همکاریهای کشتیرانی، همکاریهای بانکی، همکاریهای گمرکی، موافقتنامه تسهیل تشریفات اعطای روادید به بازرگانان کشورهای عضو گروه، همکاری در زمینه بنگاه‌های کوچک و متوسط.

    بیانیه‌ای که در جریان دومین اجلاس سران گروه در داکا منتشر شد، نشانگر توجه جدی اعضا به مسائل اقتصادی جهان بود. به عنوان مثال گروه بر همکاری اقتصادی و فنی با سازمان ملل تاکید کرد و خواستار ایفای نقش دولت‌های عضو، در توسعه و مدیریت نهادهای مالی بین‌المللی شد. از سوی دیگر به صراحت بر لزوم هماهنگی اعضا با روند جهانی شدن تاکید گردید و همکاری و هماهنگی با سازمان تجارت جهانی امری در راستای منافع اعضای گروه دانسته شد. لذا می‌توان گفت که این سازمان در راستای همکاری‌های اقتصادی منطقه و با توجه به فرآیند کلی جهانی شدن اقتصاد تشکیل گردیده است. اما صرف نظر از بیانیه‌ها و اهداف ذکر شده باید دید که این گروه تا چه حد در دستیابی به اهداف خود موفق بوده است.
    مهمترین نکته مثبت در مورد گروه دی هشت هدف از تشکیل آن است. نگاهی به تاریخچه فعالیت سازمان های منطقه ای نشان می دهد که این سازمان ها معمولاً با دو هدف تشکیل شده اند، اهداف ایدئولوژیک در یک سو و اهداف سیاسی، نظامی، اقتصادی و امنیتی در سوی دیگر. تاریخ نشان می دهد آن دسته از سازمان های منطقه ای که با اهداف صرف ایدئولوژیک تاسیس شده اند، در دستیابی به اهداف خود چندان موفقیتی کسب نکرده اند. نمونه عینی این مسئله پیمان ورشو است که نتوانست کشورهای بلوک شرق سابق را یکپارچه و همگون سازد، ولی در آن سو ناتو به علت آنکه در پس تشکیل خود هدف مهم تری را پیگیری می کرد، به نتیجه رسید. این هدف عبارت بود از ایجاد محیطی امن در اروپای غربی به منظور توسعه و رشد اقتصادی. گروه دی هشت نیز اهدافی اقتصادی دارد، ولی صرف وجود چنین اهدافی برای موفقیت یک پیمان کافی نیست.
    «کارل دویچ» نظریه پرداز سیاسی عوامل زیر را برای ایجاد همگرایی در یک منطقه لازم می داند، مسلماً وجود این عوامل برای ایجاد یک پیمان موفق منطقه ای نیز ضروری است. این عوامل عبارتند از وجود نوعی طرز زندگی مشترک در همه کشورهای منطقه، نبود تخاصم و تعارض در باورها، فرهنگ ها، ارزش ها و مذهب و سنت این کشورها، وابستگی و منافع متقابل اقتصادی کشورهای عضو، وجود حداقلی از توانایی های سیاسی و اداری، تشابه نخبگان سیاسی آن کشورها و وجود عقلانیت در آنان و همچنین وجود حداقلی از شبکه های ارتباطی و مبادلاتی شامل شبکه های بزرگراه ها، قطار و هواپیما، گمرک و غیره.
    با توجه به نکات بالا ، مشکلات زیر بر سر راه همکاری گسترده هشت کشور عضو که در نقاط مختلف قاره های آسیا و آفریقا پراکنده هستند، می تواند وجود داشته باشد: ناآگاهی اعضا از توانمندی های اقتصادی یکدیگر، بعد مسافت و پراکندگی جغرافیایی، بی نیازی به کالاها و تولیدات یکدیگر و غیر ممکن بودن اقتصاد کشورهای گروه، وجود موانع تعرفه ای و غیر تعرفه ای، کمبود تسهیلات اعتباری برای تامین مالی، بهای صادرات یا واردات، کیفیت پایین کالاهای تولیدی، اختلافات داخلی و تیرگی روابط سیاسی برخی کشورهای عضو با همدیگر و ناهمگونی شدید توسعه اقتصادی این کشورها.

    اقتصاد و ساختار تولید و تجارت

    همان طور که قبلاً اشاره شد گروه D8، شامل هشت کشور مسلمان (اندونزی، ایران، بنگلادش، پاکستان، ترکیه، مالزی، مصر و نیجریه) می‌باشد. طبق تقسیم‌بندی بانک جهانی در گزارش‌های توسعه جهانی، می‌توان این کشورها را بر اساس شاخص‌های عمده اقتصادشان در سه گروه جای داد:

    - کشورهای صادرکننده نفت که شامل سه کشور اندونزی، ایران و نیجریه می‌شود.
    - کشورهای با درآمد متوسط که چهار کشور پاکستان، ترکیه، مالزی و مصر را شامل می‌شود.
    - کشورهای کمتر توسعه یافته (ldc) که در میان این 8 کشور تنها کشور بنگلادش در این گروه قرار می‌گیرد.

    ساختار تولید

    با نگاهی به ترکیب تولید ناخالص داخلی این کشورها می‌توان به ساختار تولید و سهم بخش‌ها در اقتصاد این کشورها پی‌برد. در هر هشت کشور بخش خدمات، بیش‌ترین سهم را در ترکیب تولید ناخالص داخلی دارا می‌باشد. اما در ارتباط با نقش سایر بخش‌ها در بین این 8 کشور، تفاوت‌هایی وجود دارد. به طوری که در بین کشورهای صادرکننده نفت (اندونزی، ایران، نیجریه)، بخش صنعت بعد از بخش خدمات بیش‌‌ترین سهم را به خود اختصاص داده است.
    در مورد کشور اندونزی تفاوت سهم بخش صنعت و کشاورزی زیاد بوده که خبر از اهمیت بخش صنعت در اقتصاد این کشور می‌دهد. لازم به ذکر است که سهم نسبی محصولات کارخانه‌ای از کل صنعت در این کشور بالا می‌‌باشد. ولی در مورد ایران و نیجریه سهم بخش صنعت مشابه و تنها اندکی بیش‌تر از سهم کشاورزی است و بیش‌تر فعالیت‌ها در بخش صنعت مربوط به استخراج نفت بوده و در واقع فعالیت غالب در بخش صنعت را تشکیل می‌دهد.
    در میان کشورهای با درآمد متوسط (پاکستان، ترکیه، مالزی، مصر) به استثنای پاکستان، بخش صنعت مهم‌ترین بخش اقتصاد بوده و محصولات کارخانه‌ای بیش از نیمی از این بخش را در بر می‌گیرد. اما در پاکستان بخش پیشتاز، بخش کشاورزی می‌باشد. در کشور بنگلادش که جزو کشورهای کمتر توسعه یافته به حساب می‌آید بخش کشاورزی با وزنی حدود 2 برابر بخش صنعت مهم‌ترین بخش اقتصادی به حساب می‌آید.
    بنابراین در این گروه، کشورهایی با اقتصاد تک محصولی  وابسته به صادرات نفت و یا فعالیت‌‌های کشاورزی وجود دارد. تک محصولی بودن اقتصاد این کشورها باعث شده است که آنها در مقابل شوک‌های بین‌المللی و تغییرات نسبی قیمت‌های جهانی آسیب‌پذیر باشند و چنین عواملی تاثیرات زیانباری بر کل اقتصاد آنها داشته باشد. لازم به ذکر است که مدتهاست این کشورها به مشکلات ناشی از تک محصولی بودن، پی‌برده‌اند و سعی دارند که با متنوع کردن تولیدات خود، اقتصادشان را بازسازی کنند.

    در کشورهای صادرکننده نفت، تا حدود زیادی، منابع لازم برای تحقق این هدف همانند پس اندازهای داخلی، سرمایه‌گذاری در رشته‌های مختلف تولیدی و ایجاد انگیزه لازم برای تغییرات به منظور داشتن آینده بهتر، فراهم شده است. که البته چنین زمینه‌هایی در کشورهای کمتر توسعه یافته (ldc) وجود ندارد. به طور کلی سهم بخش صنعت در کشورهای گروه هشت حدود 31% است که محصولات کارخانه‌ای تقریباً یک‌دوم آن را تشکیل می‌دهد، در حالی که در این گروه کشورها سهم کشاورزی حدود 25% می‌باشد.

    ساختار تجارت


     با وجود این که کشور بنگلادش  جزو کشورهای کمتر توسعه‌یافته کشاورزی می‌باشد قاعدتاً بایستی اقلام صادراتی آن را، محصولات کشاورزی تشکیل دهد، ولی محصولات کارخانه‌ای 4/78 درصد اقلام صادراتی این کشور را تشکیل می‌دهد.
     در کشورهای با درآمد متوسط ، به استثنای کشور مصر که در آن سهم سوخت در صادرات بالاترین رقم را به خود اختصاص داده است، سهم محصولات کارخانه‌ای بالاترین رقم اقلام صادراتی را تشکیل می‌دهد. اهمیت محصولات کارخانه‌ای در صادرات این کشورها نشان می‌دهد اگر کشورهای مزبور کیفیت محصولات خود را بهبود بخشند و بتوانند با استانداردهای بین‌المللی رقابت کنند شانس خوبی برای سود بردن از فرصت‌‌های جدید دسترسی به بازار خواهند داشت.
    در کشورهای صادرکننده نفت عضو گروه هشت، به جز اندونزی که صادرات محصولات کارخانه‌ای سهم نسبتاً بالایی از اقلام صادراتی را به خود اختصاص می‌دهد، صادرات دو کشور ایران و نیجریه به نفت متکی می‌باشد که البته در سال‌های اخیر سعی شده است که به میزان زیادی از این اتکا کاسته شود.
    در ارتباط با کشورهای با درآمد متوسط در گروه D8، می توان گفت که محصولات کارخانه‌ای با سهمی بالای 55% از کل واردات مهم‌ترین اقلام وارداتی این کشورها را تشکیل می‌ دهد.هنگامی که واردات این گروه از کشورها با ساختار صادراتی آنها مقایسه میشود می‌توان چنین نتیجه گرفت که کل ساختمان تجارت خارجی آنها تحت تاثیر محصولات کارخانه‌ای قرار دارد. در حقیقت این گروه کشورها در میان هشت کشور متنوع‌ترین ساختار تولید و تجارت خارجی را دارند و در مورد کشورهای صادرکننده نفت، نیز مهم‌ترین اقلام وارداتی محصولات کارخانه‌ای هستند.

    واحدهای هماهنگی

    در حال حاضر امور دبیرخانه‌ای D8 به صورت موقت و محدود در یک دفتر تحت عنوان واحد هماهنگی در استانبول انجام می‌شود. این دفتر با دو نیروی اصلی و دو نیروی پشتیبانی تحت نظارت مدیر اجرایی، وظایف محوله را به طور موثر و کارا انجام می‌دهد. ریاست گروه  D8دوره‌ای بوده و با برگزاری چهارمین اجلاس سران در تهران، ریاست گروه از مصر به مدت دو سال به جمهوری اسلامی ایران واگذار گردیده است.

     

     

     

     

     

    1 2 3
    لینک های مرتبط با این بخش
     ایران
     ترکیه
     جغرافیا
     زمین شناسی
     مخاطرات طبیعی
     منابع و ذخایر
     مصر
     جغرافیا
     زمین شناسی
     مخاطرات طبیعی
     منابع و ذخایر