زمین شناسی

به لحاظ زمین شناسی، سطح زمین کشور مصر از سه لایه اصلی تشکیل شده است:
لایه سنگ آهک که بیشتر سطح زمین مصر را پوشانده است. در قسمت زیرین این لایه بستری از ماسه سنگ قرار گرفته که در نقاطی چون Nubia ،  Upper Egypt جنوبی و نیز شمالیترین نواحی بین Edfu و Luxor لایه سنگ سطحی را تشکیل می دهد. قدیمی ترین زمینهای مصر جدید نیز از رخنمونهایی از سنگهای دگرگونی و آذرین تشکیل شده است. 
زمین شناسی اصلی ناحیه وابسته به زون ریفتی دریای سرخ می باشد. ساختار زمین شناسی Sinai به 2 گروه تقسیم می شود:
یکی سنگهای پی سنگ پرکامبرین که عمدتاً درجنوب قرار دارند و دیگری منطقه مثلثی لایه های رسوبی در شمال که ضخیم تر بوده و در نزدیکی سواحل دریای مدیترانه واقع شده اند.
مرز بین این دو در یک صفحه شرقی- غربی از Gebel Hamman Faraun  از خلیج Suez تا Nuweiba در خلیج Aquba قرار دارد و این رویداد همزمان با پرتگاه های Tih و Egma در مرکز شبه جزیره عربستان اتفاق می افتد.
زمین شناسی سطحی براساس سن به 7 گروه تقسیم می شود ( از قدیم به جدید):
نفوذیها و دگرگونه های پرکامبرین، چینه های رسوبی ژوراسیک، سنگ آهک و دولومیت های سنومانین- تورونین Cenomanian- Turonian، چاک های سنونین Senonian Chalk، چاک و سنگ آهک های ائوسن، رسوبات الیگوسن - میوسن و دایکهای میوسن و آبرفتهای کواترنری.
توده Sinai از سنگ های قدیمی پرکامبرین تشکیل شده که در جنوب شبه جزیره، 75% ناحیه با سنگهای متبلور پوشیده شده است.
منطقه Serabit el- khadem شامل شیست، گنیس، آمفیبولیت، میگماتیت ( نفوذی های گرانیتی) می باشد. همچنین رخنمونهایی از مرمر و سن آهک نیز وجود دارد که رخنمونهای زیاد سنگ آهک در Serabit ناشی از تاریخ طولانی معدنکاری مس و فیروزه می باشد.
زمین ریخت شناسی ناحیه ‍Sinai تحت تاثیر فرسایش اولیه ناشی از آب ایجاد می شود. Greenwood ( 1997) شبه جزیره را به صورت 9 ناحیه زمین ریختی توصیف کرد که شامل تلماسه ها در شمال و شمال غرب، توده های جزیره ای، خطوط ساحلی Suez، فلات Tih، زهکشی بحرالمیت، دره های تقسیم کننده، دشت Qa، توده Sinai و خطوط ساحلی Aqaba می باشد.
Serabit el- khadim وابسته به ناحیه زمین ریختی دره های تقسیم کننده در بخش پایینی- میانی جنوب شبه جزیره است. ناحیه بزرگتری در اطراف Serabit el- khadim از Wadi Graf تا Wadi Baba تحت فرسایش شدید به ماسه سنگ زیرین خود نفوذ می کند. این مناطق جهت اکتشاف مس و فیروزه می باشند.
در کشور مصر انواع سازندهای متشکله را در مقطع برش عرضی رود نیل Nile بررسی می کنند و فلزات و سنگهای گرانیتی عمدتاً در بیابان های مصر یا جایی که شرایط زندگی بسیار سخت است، یافت می شوند.
زمین شناسی ناحیه Wadi Allaqi عمدتاً در بخش جنوبی شامل رسوبات کامبرین پایانی سپر عربی و به سمت کمربند شمال غرب- غرب حاوی کمپلکس های گابرو/ گرانیت، شیست متارسوبی و متادگرگونه و آمفیبولیت ها می باشند که با ناپیوستگی بر روی ماسه سنگ های گروه Nubia به سن کرتاسه فوقانی قرار دارند.

رودخانه ها و سنگها
رودخانه نیل از سودان به سمت نواحی شمال جریان دارد. دره ماسه سنگی این رودخانه در Lower Nubia و Upper Egypt جنوبی باریک بوده حال آنکه دره آهکی آن در مصر که بین Luxor و Fayum واقع شده است، پهن تر می باشد بخصوص در Middle Egypt واقع در فاصله بین Asyut و Fayum.  بین دو نقطه Fayum و Delta، پیش از آنکه رودخانه منشعب شود، مجددا دره باریکتر شده  و دلتای مسطح بزرگی را بین Cario ودریای مدیترانه ایجاد می کند.
طبقه بندی سنگها:
سنگها بسته به شرایط شکل گیری شان به سه گروه اصلی طبقه بندی می شوند:
سنگهای آذرین ( که به آنها سنگهای انفجاری و یا ماگماتیک گفته می شود: شکل جامد و سخت شده ای از ماگما، ماده معدنی مذاب در زیر پوسته سیاره زمین)
سنگهای رسوبی ( ترکیبات ناشی از هوازدگی شیمیایی که توسط آب، یخ و یا باد ته نشست می یابند)
سنگهای متامورفیک ( در نتیجه تغییر شکل سنگهای رسوبی و یا آذرین تحت فشار و دمای بالا ایجاد می شوند).
دو گروه اول از سنگها خود به شاخه هایی تقسیم می شوند:
گروه اول: سنگهای آذرین که بر حسب موقعیت شکل گیریشان به سه شاخه طبقه بندی می شوند:
سنگهای پلوتونیک ( سنگهای نفوذی)- ماگمایی که در زیر سطح زمین سفت و سخت شده است.
سنگهای آتشفشانی ( سنگهای خروجی- ماگمایی که طی فورانهای اتشفشانی از کوه خارج شده و در سطح رویه زمین منجمد می شود.
سنگ فلز( کلوخه های معدنی)- ماگمایی که به درون شکاف سنگهای مجاور نفوذ کرده و در آنجا منجمد می شود.
گروه دوم: سنگهای رسوبی که بسته به مواد و ترکیباتی که از آنها تشکیل می شوند به شاخه های زیر تقسیم می شوند:
رسوبات کلاستیک- که از ذراتی که دچار هوازدگی شده و سست هستند، تشکیل شده است، برای مثال؛ گراولها و ماسه. البته در سنگهای کنگلومرا این ذرات توسط رس، آهک و یا کوارتز به یکدیگر متصل شده اند.
رسوبات شیمیایی- از موادی که در آب حل شده اند، تشکیل شده اند.
رسوبات آلی- از تجمع بقایای گیاهان و حیوانات مرده تشکیل شده اند.
بیابانهای مصر
در تمامی ادوار، مصریها از کلیفهای سنگ آهک و سنگ ماسه که در امتداد دره قرار داشته، در شکل گیری سنگها استفاده می کردند. لذا مقبره های مردگان از شهر Abydos تا Cario، بیشتر از سنگ آهک و در Dendera جنوبی از سنگ ماسه ساخته شده اند. تخته سنگهای سخت تر نیز از رخنمونهای واقع در شمال Cario ( از نوع کوارتزیت)، در First Cataract ( از نوع گرانیت و گرانودیوریت) و نیز شمال Fayum( از نوع بازالت) استخراج می شده است.
در نواحی بیابانی همچون بیابانهای Saharan تا غرب و شرق دره نیل در مصر و Nubia  انواع دیگر از سنگها نیز یافت می شود: سنگ معدن کلسیت و تراورتن در Hatnub، جنوب شرقی Amarna، سنگهای رسوبی در امتداد Wadi Hammamat که بین Koptos و Red Sea واقع شده است. از دیگر انواع سنگها در این بیابانها  می توان سنگهای پورفیری را نام برد.
در این بیابانها، همچنین سنگهای نیمه قیمتی چون آمتیست، عقیق جگری ( Carnelian) و جاسپر ( jasper) یافت می شود.

 o سازمان زمین شناسی و معدن مصر (EGSMA)


سازمان زمین شناسی و معدن مصر (EGSMA) یک نماینده دولتی است که قوانین اکتشاف، استخراج و فرآوری نهشته های معدنی در این کشور اتخاذ نموده است. این قوانین در بخش معدن به صورت کد معدنکاری و نفت به قانون شماره 66 از سال 1953 و کد معدنکاری به شماره 86 و 151 از سال 1956 می باشد وزارتخانه نفت و وزارتخانه برق و انرژی نمایندگان اصلی بخش انرژی هستند.
در سال 1975، چندین حادثه مهم در صنعت مواد معدنی مصر و اقتصاد عمومی آن روی داد. بازگشت کنترل اسرائیل در میدانهای نفتی مهم در شبه جزیره سینا Sinai در ماه اکتبر و بازگشایی مجدد کانال سوئز در ماه June، 2 واقعه مورد انتظار است که در سال 1975 روی داده است.
سازمان زمین شناسی مصر در سال 1896 تشکیل شد و دارای کتابخانه منحصر به فردی حاوی رساله ها، منابع و مجلات در شاخه های مختلف علم زمین شناسی می باشد. کتابخانه این سازمان با افزودن کتب و مجلات در شاخه های مختلف همچنان به صورت مکانی سرآمد حاوی اطلاعات علمی و بین المللی علوم زمین می باشد.
امروزه در این مرکز اطلاعاتی، داده های حاصله از علوم زمین را ذخیره و سپس اطلاعات سالیانه سازمان زمین شناسی مصر را منتشر می سازند. این داده ها شامل تجزیه Analysis، بازبینی Review و طبقه بندی Classification اطلاعات است که به طور پیوسته و مرتب در پایگاه داده های این سازمان جای می گیرد. دسترسی آسان و دقیق از اهدافی است که توسط پرسنل متخصص و کاوشگر سازمان زمین شناسی مصر و سایر مراکز علمی آن پیشنهاد شده است.
در این پایگاه داده های اطلاعات، اطلاعاتی پیرامون مواد ساختمانی، سنگهای تزئینی، معادن قدیمی طلا، کتاب شناسی در زمین شناسی مصر و پایان نامه های موجود در دانشگاه های مختلف ثبت می شود.
این کتابخانه اولین کتابخانه در کشور مصر بوده و حاوی بیش از 100000 نسخه کتاب و رساله و مجله پیرامون زمین شناسی در کشور مصر می باشد.
سازمان زمین شناسی مصر به تبادل اطلاعات و انتشارات خود ( مانند انواع نقشه های زمین شناسی، تکتونیکی و . . .) با بیش از 225 مرکز و سازمان های زمین شناسی ملی، بین المللی و دانشگاهی و بیش از 100 بخش آموزشی در دانشگاه ها و مراکز کاوش می پردازد. دراین مراکز اطلاعات انواع گزارشات فنی در پروژه های مختلف به همراه نقشه هایی از آنها وجود دارد و می تواند به صورت میکروفیلم نیز نمایش داده می شود.
از جمله فعالیت های دیگر این سازمان، مطالعه و تهیه نقشه های زمین شناسی زیست محیطی و توسعه مهارتهای کارآموزی از طریق آموزش تئوری و عملی و ایجاد نقشه های زمین شناسی زیست محیطی که تصور می شود که مقدمه اصلی استفاده استراتژیکی زمین است.
دکتر Zeinhom El Algfy ( دکترای زمین شناسی)،  ریاست سازمان زمین شناسی مصر؛ Geol. Khayrat A.Soliman سمت ریاست اهداف معدنی و Abdel Mohsen el melligy (زمین شناسی) ریاست بخش معدنکاری را به عهده دارند. سازمان معدنکاری توسط افرادی اداره می شود که در زمینه های اکتشاف و استخراج و انجام برنامه معدنکاری تخصص دارند. معدنکاری ناحیه ای در تمام کشور مصر گسترش یافته است.برنامه های آموزشی سازمان زمین شناسی مصر در زمینه های ذیل می باشد:
1. معدنکاری سطحی و زیرزمینی
2. ارزیابی ذخایر معدنی
3. روشهای پیشرفته در فرآوری مواد معدنی
4. مطالعات کانی شناسی
5. شناسایی نمونه های زمین شناسی
6. آماده سازی و تفسیر عکس های هوایی و نقشه های زمین شناسی
7. مطالعه و تهیه نقشه زمین شناسی زیست محیطی
8. استدلال زمین شناسی زمین لرزه ها
9. دیرینه شناسی Paleontology بی مهرگان
10. زمین شناسی زیست محیطی
11. تهیه و نگارش گزارشات زمین شناسی
12. اکتشاف مواد معدنی
13. تجزیه عناصر کمیاب Trace اصلی توسط تجزیه XRF
14. تهیه نمونه های صیقلی Polish برای مطالعه کانی شناسی
15. توسعه مهارت و تخصص در معدنکاری
16. مطالعه کانی های تبخیری
17. دیرینه شناسی میکروفسیل ها Micropaleontalogy (فرامینفرها Forminifera)
18. زمین شناسی ساختمانی پیشرفته
19. حفاری سطحی و زیرزمینی