آزمایشگاه ICP-MS
در حال حاضر روش‌های متفاوتی برای تجزیه نمونه‌های آنالیزی وجود دارد که با توجه به نوع روش اکتشافی و عواملی نظیر نوع نمونه، عناصر مورد تجزیه، میزان دقت مورد نظر و نیز صرفه اقتصادی می‌توان از یک یا چند روش بهره گرفت. دستگاه
ICP-MS یکی از مهمترین دستگاه‌های آنالیزی استراتژیک در دنیا بوده که قابلیت آنالیز اکثر نمونه‌های معدنی را دارد و از جمله یکی از بهترین دستگاه‌های آنالیزی ایزوتوپی جهت آنالیز میزان مقادیر اورانیم غنی شده در نمونه‌های خاص است. این دستگاه دارای کاربردهای مختلفی می‌باشد که از آن جمله می‌توان به موارد ذیل اشاره نمود:
آنالیز نمونه‌های زمین‌شناسی، تعیین عناصر نادر خاکی (REE)، تعیین ایزوتوپ‌های عناصر جهت آنالیز در آزمایشات هسته‌ای، زیست پزشکی، متالوگرافی، مواد پلاستیکی، طبی (زیستی)، نمونه‌های آلی و غیرآلی، نیمه رساناها و همچنین آنالیز مواد معدنی جهت انجام پروژه‌های اکتشافی با حد تشخیص‌های بسیار پایین.
دستگاه ICP-MS با توجه به گستره کاربردهای آن نقش کلیدی در آنالیز نمونه‌ها را ایفا می‌کند، زیرا باعث حفظ اطلاعات محرمانه اکتشافی و کاهش هزینه‌های آنالیزی در داخل کشور و جلوگیری از خروج ارز از کشور می‌شود. همچنین اطمینان خاطر از نتایج به دست آمده عامل مهمی نیز محسوب می‌شود. با توجه به اهمیت عناصر نادر خاکی در جهان که از لحاظ کاربردهای استراتژیک زیاد و مسائل اقتصادی بسیار حائز اهمیت بوده، بطوریکه به عنوان مثال ارزش اقتصادی آن‌ها امروزه از طلا و نفت بسیار بیشتر می‌باشند، پروژه اکتشاف عناصر نادر خاکی (REE) به دلیل عدم وجود تجهیزات پیشرفته مرتبط و نبود تجربه کافی در آنالیز این نمونه‌ها، انجام این پروژه به مدت بیست سال در کشور به تعویق افتاد که با خرید دستگاه ICP-MS و LA-ICP-MS در سال‌های اخیر کلیه روش‌های آنالیزی این عناصر در کشور بومی سازی شد و موفق به اخذ گواهینامه معتبرازآزمایشگاه مرجع ALS سوئد گردید. بنابراین پروژه اکتشاف عناصر نادر خاکی (REE) برای اولین بار در ایران به صورت تخصصی انجام پذیرفت.

مزایا دستگاه ICP-MS:

- مستقل شدن کشور در آنالیز نمونه‌های معدنی در مقدار غلظت‌های بسیار پایین (در حد تشخیص یک ذره در ترلیون ppt ) 

- مستقل شدن کشور در آنالیز عناصر نادر خاکی بصورت تخصصی برای اولین بار در کشور

- آنالیز 63 عنصری همزمان برای نمونه‌های آب برای‌ اولین بار در ایران

- آنالیز 54 عنصری همزمان برای نمونه‌های خاک‌، گیاه و محلول برای اولین بار در ایران

- رسیدن به حد تشخیص ( یک ذره درترلیون)(نانو گرم/کیلوگرم) ( 12- 10)

- ظرفیت اندازه‌گیری ایزوتوپ‌های مختلف یک عنصربا استفاده از روش رقیق سازی ایزوتوپی

سرعت آنالیز بالا و هزینه آنالیز پایین

- جلوگیری از خروج اطلاعات محرمانه از کشور

جلوگیری از خروج ارز از کشور.

صحت و دقت بالا

- آنالیز عناصر موجود در جدول تناوبی (حدود 70% از جدول تناوبی) به همراه عناصر نادر خاکی (REE) در حد تشخیص ppm-ppb-ppt

 

دستگاهوری آزمایشگاه ICP-MS

از طیف سنجی جرمی پلاسمای جفت شده القایی (ICP-MS) در اندازه گیری کمی آنالیتها با مقادیر 1 تا10 نانوگرم در لیتر از عنصر آنالیت استفاده می‌شود. حساسیت مربوط به اندازه‌گیری مستقیم عناصر جدول تناوبی با استفاده از این روش بیش از سایر روش‌های ابزاری آنالیزی است. با کمک این روش می‌توان حتی عناصر غیر فلزی را با حساسیت مناسب آنالیز کرد و لذا از آن به عنوان یک ابزار آنالیزی موثر در سنجش مقادیر بسیار کم استفاده می‌شود. سایر مزایای این دستگاه عبارت‌اند از رنج دینامیک خطی بالا، صحت و دقت اندازه‌گیری بالا و بروز حداقل میزان تداخل. با ادغام طیف سنج‌های جفت شده القایی (تکنولوژی اندازه گیری یون) با انواع روش‌های معرفی نمونه مانند HPLC و LA و..... می‌توان از این تکنیک‌ها در آنالیز آنالیت‌ها متفاوت استفاده کرد.
از مشخصه‌های اصلی طیف سنج جرمی می‌توان به قابلیت آن‌ها در اندازه‌گیری نسبت‌های ایزوتوپی اشاره کرد. اهمیت این ویژگی‌ها زمانی مشخص می‌شود که در نظر داشته باشید:

به طور تقریبی 70% عناصر جدول تناوبی دارای ایزوتوپ‌های پایدار هستند (غیررادیواکتیو). قابلیت این سیستم‌ها در اندازه‌گیری نسبت‌های ایزوتوپی دارای دو مزیت اصلی است:

استفاده از ایزوتوپ‌های پایدار در مطالعات آنالیزی مربوط به مقادیر ناچیز. برای مثال، کنترل میزان جذب مواد غذایی در اشخاص بدون نیاز به استفاده از ایزوتوپ‌های نشانه گذاری شده استفاده از ایزوتوپ‌های پایدار غنی شده در آنالیز کمی؛ برای مثال، آنالیز رقیق سازی ایزوتوپی (
IDA) عملکرد تمامی انواع سیستم‌های طیف سنجی جرمی که در آنالیز ترکیبات آلی و غیر آلی به کار می‌رود، بر اصول پایه‌ای مشابه استوار هستندکه در شکل زیر نمای شماتیک آن آورده شده است.

کاربردهای دستگاه‌های ICP-MS
 از جمله ویژگی‌های شاخصICP-MSکه باعث منحصر به فرد شدن این تکنیک نسبت به سایر تجیهزات آنالیزی در بخش صنعت و پژوهش و پزشکی و ... شده است، می‌توان به موارد زیر اشاره نمود:
-  تهیه‌ی استاندارد‌های مرجع در داخل کشور با استفاده از دستگاهICP-MS
- آنالیز نمونه‌های معدنی و اکتشافی که منجر به کشف معادن و مناطق امید بخش معدنی می‌گردد
یکسان سازی و استاندارد سازی کلیه روش‌های آزمایشگاهی مرتبط با علوم زمین مطابق با استاندارد‌های بین المللی
- آنالیز نمونه‌های زیست پزشکی از قبیل بافت‌های جانوری، نمونه‌های خون و ...
-
آنالیز ایزوتوپی نمونه‌ها در جهت سن سنجی نمونه‌ها
- تعیین میزان غنی سازی عناصر در نمونه‌های هسته‌ای
- آنالیز نمونه‌های نفتی
- آنالیز مواد پلاستیکی
- آنالیزنمونه‌های طبی (دارویی)
آنالیز نمونه‌های ارگانیکی و غیر ارگانیکی
-
آنالیز مواد سمی همانند عناصر آرسنیک، انتیموان، بیسموت و جیوه در نمونه‌های آب‌، گیاه و خاک