مجتمع طلا

 هر چند هم اکنون به سبب گسترش فن آوریهای نوین در بخش ارتباطات و حمل و نقل و خصوصا گسترش تجارت جهانی با سبک الگوهای الکترونیکی, بسیاری جایگاه قوی و گسترده طلا را در اقتصاد جهان کم رنگ می پندارند اما به نظر بسیاری از کارشناسان و متخصصان اقتصادی طلا هیچگاه نقش مفید و موثر خود را در تبیت بازار اقتصادی جهان از دست نخواهد داد و بخاطر گسترش روز افزون کاربردهای این فلز ارزش اقتصادی آن همچنان رو به فزونی است.نیاز روز افزون یشر به این فلز چنان است که همواره در پی گسترش دانش خود برای کشف ذخایر جدید و روشهایی با سطح تکنولوژی بالا برای افزایش تولید و بهره وری میباشد.
اصل مهم مطالعات اکتشافی مشخص کردن ذخایر معدنی با کمترین هزینه( وقت و انرژی) می باشد که برای حصول این امر بایستی نتایج مطالعاتی قابل اعتمادی داشت تا اینکه بتوان محدوده هایی را با اطمینان معرفی کرد. تفسیر غلط، نمونه برداری نامنظم و داده های آنالیزی با کیفیت پایین منجر به تشخیص محدوده هایی با آنومالی اشتباه می شود که این خود موجب اتلاف زمان و منابع می گردد. سازمان زمین شناسی برای نیل به اهداف اکتشافی در زمینه طلا برای آنالیز این عنصر مجتمع طلا را بنیان گذارد. این مجمتع شامل دو بخش آماده سازی و آنالیز دستگاهی می باشد. بخش آماده سازی شامل
BLEG, Fire assayAqua regia, و بخش آنالیز دستگاهی شامل روش های ICP-OES,GF-AAS, F-AAS می باشد.

 آزمایشگاه BLEG

این آزمایشگاه سال1387 راه‌اندازی شد و دانش فنی BLEG از کشور استرالیا به صورت بهینه شده به ایران منتقل شد. این از این تکنیک در کشورهایی مانند کانادا و استرالیا به شکل حرفه‌ای استفاده می‌شود. در این روش با هزینه بسیار کم می‌توان مناطق وسیعی را به لحاظ زمین‌شناسی مورد تجزیه و تحلیل قرار داد.این روش در مقایسه با نمونه‌برداری‌های دیگر ژئوشیمی از وزن و شبکه‌های نمونه‌برداری خاصی برخوردار است. به طوریکه مقدار نمونه مورد استفاده 2-5 کیلوگرم است.پس از توزین نمونه ها از سیستم استخراج مایعمایع استفاده می‌شود که امروزه روش‌های ساده استخراجی بسیار مورد توجه بوده در حالیکه از شیمی پیچیده‌ای برخوردار است که با نوعی کنون انجام می گیرد. در این تکنیک مشکلات ناشی از پراکندگی‌های نامنظم در خاک و رسوبات کاهش می‌یابد. به دلیل عدم استفاده از نمونه‌کوبی مقدار خطای وارد شده در نمونه‌کوبی نمونه به حداقل کاهش یافته و اندازه 40 الی 70 مش نمونه جهت آنالیز کافی است. نمونه های آماده سازی شده توسط دستگاه ICP-OES,GF-AAS, F-AAS خوانش می شود.

 تجهیزات و فناوری

دستگاه کوره های الکتریکی و گاز سوز 3 عدد، کروزه های ذوب، بوته های کوپلاسیون (Fire assay)
دستگاه جذب اتمی کوره، رولرهای اتوماتیک لیچینگ و تمامی وسایل مورد نیاز اندازه گیری دقیق
.(BLEG)
همزمانی اندازه گیری عناصر گرانبها در آزمایشگاه
Fire assay در جهت افزایش بهره وری و شاخص اثر بخشی انجام پذیرفته است. در آزمایشگاه BLEG این بهینه سازی از طریق امکان اندازه گیری همزمان پاراژنزها انجام پذیر شده است. لازم به ذکر است کاهش تعداد نمونه های برداشت شده BLEG در واحد سطح با توجه به روش خاص نمونه برداری تا یک هشتم روش های معمول ژئوشیمی باعث صرفه جویی کمی تعداد نمونه هاست که منجر به صرفه جویی اقتصادی و زمانی این روش می باشد.

جهت بهبود شاخص های کیفیت دقت و صحت آزمایشات با استفاده از نمونه های استاندارد و منحنی های کالیبراسیون در مجنمع طلا انجام میگیرد. همچنین حد تشخیص بسیار کم نمونه ها ( 5-1 ppb) از دیگر شاخص های کیفی کار محسوب می شود.

لازم به ذکر است این مجتمع نگاه آتی خود را جهت ارتقا پیوسته این شاخص با تعریف طرح های پزوهشی و کاربردی در زمینه های زیر دنبال خواهد کرد:

تهیه استاندارد آزمایشگاهی(CRM )

آنالیز عناصر پلاتین و پالادیوم

دریافت گواهینامه ISO 17025

راه اندازی واحد عیار سنجی شمش طلا

بازیافت پسماند های مجتمع شامل مواد آلی و معدنی

سنتز و تبدیل مواد باطله به ذرات کاربردی



  آزمایشگاهFire assay

 ساخت سوله آزمایشگاه Fire assay درتیر ماه  سال 1391 در مرکز پژوهشهای کاربردی سازمان زمین شناسی آغاز شد و تا تجهیز شدن کامل آزمایشگاه این بخش فعالیت آنالیزی  خود را در تیرماه 1392 آغاز کرد.
 نمونه پودر شده با کمک ذوب(اکسید سرب,بوراکس,کربات سدیم,سیلیکا و یک معرف کاهنده) مخلوط شده و تحت دمای 950 درجه سانتیگراد ذوب می گردد (FUSION). مواد مذاب داخل قالبهای مخصوص ریخته شده و پس از سرد شدن برروی میز فلزی تخلیه میگردد(اکسید سرب در پروسه ذوب به فلز سرب احیا شده و فلزات گرانبها را به خود جذب میکند و به دلیل سنگینی در ته قالب جمع میشود) سرب حاصل را باچکش از سرباره جدا کرده مورد کوبش قرار میدهند و سپس به بوته های کوپلاسیون منتقل میشود.کوپل ها درون کوره تحت دمای 950 درجه سانتیگراد قرارمیگیرد.در این مرحله سرب به اکسید سرب تبدیل شده و خارج میگردد.جسمی که در انتها باقی می ماند دانه ای نقره ای حاوی طلاست.این دانه نقره ای توسط تیزاب حل شده و بسته به عیار طلا در نمونه با یکی از روشهای دستگاهی  ICP-OES,ICP-MS یا AASمورد اندازه گیری کمی قرارمی گیرد.